Deniz İş Kanunu


Soru 1: Deniz İş Kanununa göre gemiadamlarına ne kadar süre yıllık izin verilir?

Aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet aktine dayanarak en az altı ay çalışmış olan gemiadamı, yıllık ücretli izine hak kazanır. İzin süresi, altı aydan bir yıla kadar hizmeti olan gemiadamları için 15 günden ve bir yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda bir aydan az olamaz.

Soru 2: Deniz İş Kanununa göre deneme süresi ne kadardır?

Süresi belirli olmayan hizmet akitlerinde deneme süresi en çok bir aydır.

Soru 3: Haftada 4 saat çalışan gemiadamı, fazla çalışma ücretine hak kazanır mı?

Haftada 4 saat çalışan gemiadamı fazla çalışma ücretine hak kazanamaz. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 28’nci maddesinde haftalık 48 saati aşan çalışmalara fazla çalışma ücreti ödeneceği belirtilmektedir.

Soru 4: Gemiadamı olarak haftada 51 saat çalışılırsa, fazla çalışma ücretine hak kazanılır mı?

Gemiadamı olarak haftada 51 saat çalışılırsa, fazla çalışma ücretine hak kazanılır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 28’nci maddesinde haftalık 48 saati aşan çalışmalara fazla çalışma ücreti ödeneceği belirtildiğinden haftada 3 saat karşılığı fazla çalışma ücreti ödenmelidir.

Soru 5: Deniz İş Kanununa göre haftada 52 saat çalışılırsa ne kadar fazla çalışma ücreti alınır?

854 sayılı Deniz İş Kanununun 28’nci maddesinde haftalık 48 saati aşan çalışmalara fazla çalışma ücreti ödeneceği ve fazla çalışmanın her saatine ödenecek ücretin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 25 oranında artırılmak suretiyle bulunacak miktardan az olamayacağının öngörülmesi nedeniyle; haftada 4 saat fazla çalışılmasına karşılık 5 saat ücret artı olarak ödenmelidir.

Soru 6: Dokuz (9) gemi adamı çalıştırılan bir gemide ücretlerin banka kanalıyla mı ödenmesi gerekmektedir?

Dokuz (9) gemi adamı çalıştırıyorsa, ücretlerin banka kanalıyla ödemesine gerek bulunmamaktadır. Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmeliğin 8’inci maddesinde 10 gemi adamı çalıştıran işveren ya da işveren vekilleri işçilere yapacakları ödemeleri banka kanalıyla ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Soru 7: Deniz İş Kanununa göre on bir ay 15 gün hizmeti olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

Deniz İş Kanununa göre on bir ay 15 gün hizmeti olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanamaz. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesinde hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl ibaresi yer aldığından kıdem tazminatı almak için hizmet süresi en az 1 yıl olmalıdır.

Soru 8: Gemiadamı tutuklanırsa kıdem tazminatına hak kazanabilir mi?

Gemiadamı tutuklanırsa kıdem tazminatına hak kazanamaz. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 14’ncü maddesinde işveren tarafından bu Kanunun 14’üncü maddesinin 1’inci fıkrası dışında feshedilirse kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmiş olup, tutukluluk da aynı Kanunun 14’üncü maddesinin I’inci bendi hallerindendir.

Soru 9: İşveren tarafından ücreti ödenmeyen gemiadamı tek taraflı hizmet akdini feshederse kıdem tazminatına hak kazanır mı?

İşveren tarafından ücreti ödenmeyen gemiadamı tek taraflı hizmet akdini feshederse kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesi ve 14’üncü maddesinin II’nci bendine göre kıdem tazminatının ödeneceği belirtilmektedir.

Soru 10: Üç yıldan beri A işyerinde çalışan ve askere gideceğinden dolayı işi bırakacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

Üç yıldan beri A işyerinde çalışan ve askere gideceğinden dolayı işi bırakacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesi uyarınca muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

Soru 11: 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre yaşlılık aylığı nedeniyle işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre yaşlılık aylığı nedeniyle işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesi uyarınca yaşlılık aylığı nedeniyle işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

Soru 12: 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre emeklilik nedeniyle işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre emeklilik nedeniyle işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesi uyarınca emeklilik nedeniyle işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

Soru 13: 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre malulen emekli olarak işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre malulen emekli olarak işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır.

Soru 14: 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesi uyarınca toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

Soru 15: İşyerinde 10 yıldan beri çalışan gemiadamı, ne kadar ücreti tutarında kıdem tazminatı alabilmektedir?

854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesinde işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence gemiadamına 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmektedir. Dolayısıyla, gemiadamı her yıl için 30 günlük olmak üzere toplam 300 günlük ücreti tutarında yani 10 aylık ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanmaktadır.

Soru 16: Ölen gemiadamının kıdem tazminatı kime ödenmektedir?

854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesinde gemiadamının ölümü halinde söz konusu maddedeki hükümlere göre doğan tazminat tutarının kanuni mirasçılarına ödeneceğini belirtmektedir.

Soru 17: Deniz İş Kanununa göre daha önceki hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alan gemiadamı, tekrar aynı işyerinde çalışmaya devam ederse, daha önceki süre için tekrar kıdem tazminatı alabilir mi?

Deniz İş Kanununa göre daha önceki hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alan gemiadamı, tekrar aynı işyerinde çalışmaya devam ederse, daha önceki süre için tekrar kıdem tazminatı alamamaktadır. 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesinde aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ve ikramiye ödenmeyeceğini belirtmektedir.

Soru 18: Gemi adamının günlük ve haftalık çalışma süresi ne kadardır?

Genel bakımdan iş süresi günde sekiz ve haftada kırk sekiz saattir. Kırk sekiz saatlik süre haftada çalışılan iş günlerine eşit bölünerek bulunur. Haftada 5 gün çalışan gemi adamı günde 9,6 saat çalışmış sayılır. İş süresi, gemi adamının işbaşında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir.

Soru 19: Deniz İş Kanunundaki iş sürelerine kimler dâhil değildir?

Gemide çalışan birden fazla kaptanın bulunduğu gemilerde birinci kaptan veya kendisine vekalet eden kimse (kılavuz kaptanlar dahil), birden fazla makinistin bulunduğu gemilerde baş makinist, doktor ve sağlık memurları, hemşire ve hastabakıcılar, asli görevleri can, mal ve gemi kurtarma olan kurtarma gemilerinde çalışan gemi adamları, gemide kendi nam ve hesabına çalışanlar iş sürelerine tabi değillerdir.

Soru 20: Gemi adamı hangi hallerde fazla saatlerde çalışmış sayılır?

Gemi adamı haftalık çalışma süresi olan 48 saatin, haftada çalışılan gün sayısına bölünmesiyle bulunacak rakamın aşılması halinde fazla saatlerde çalışmış sayılır.

Soru 21: Yapılan fazla çalışmanın saat başına düşen miktarı ne kadar zamlı ödenir?

Fazla çalışılan her saate ödenecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 25 arttırılması suretiyle bulunacak miktardan az olamaz.

Soru 22: Gemi adamı hangi hallerde çalıştığı zaman fazla çalışma ücreti alamaz?

Geminin, gemideki şahısların veya gemi hamulesinin (yüklerinin) selameti için kaptanın yapılmasını zaruri gördüğü işler, gümrük, karantina ve sair sıhhi formaliteler dolayısıyla yerine getirilmesinde zorunluluk bulunan ilave işler, gemi seyir halinde veya limanda iken gemide yaptırılan (yangın, gemiyi terketme, denizde çatışma, denizden adam kurtarma ve savunma) talimleri hallerinde yapılan çalışmalar karşılığında fazla çalışma ücreti alınamaz.

Soru 23: Gemi adamı haftada kaç gün tatil yapar?

Haftalık çalışma süresini tamamlayan gemi adamı haftanın geri kalan günlerinde hafta tatili yapar. Liman hizmeti ve şehir hattı gemilerinde gemi adamı haftada altı günden fazla çalıştırılamaz. Hafta tatili gününde çalıştırılan gemi adamına haftanın diğer bir gününde nöbetleşe izin verilir. Haftanın diğer bir günü verilen tatil hafta tatili günü yerine geçer.

Soru 24: Hafta tatilinde çalışmayan gemi adamına ücret ödenir mi?

Hafta tatilinde çalışmayan gemi adamına bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti bir gündelik tutarında ödenir.

Soru 25: Hafta tatilinde çalışan gemi adamı ücretini ne kadar fazla alır?

Hafta tatilinde çalışan gemi adamı çalışmadan hak ettiği hafta tatili ücretine ilaveten çalıştığı hafta tatili günü karşılığındaki bir günlük yevmiyeyi en az % 25 zamlı olarak alır.

Soru 26: Deniz İş Kanunu uyarınca gemi adamlarına ne kadar süre ücretsiz yol izni verilebilir?

Yedi güne kadar.

Soru 27: Gemi adamı yıllık ücretli izne nasıl hak kazanır?

Aynı işveren emrinde veya aynı gemide en az 6 ay çalışmış olan gemi adamı yıllık ücretli izne hak kazanır.

Soru 28: Deniz İş Kanunu uyarınca işveren veya işveren vekilinin tazminat karşılığı olarak gemi adamının ücretinden geçici olarak alıkoyacağı tutar kaç günlük ücretten fazla olamaz?

On günlük ücretten fazla olamaz.

Soru 29: Deniz İş Kanununa göre belirli bir sefer için yapılmış hizmet akti ne zaman sona erer?

Geminin vardığı limanda yükünü boşaltmasıyla sona erer.

Soru 30: Gemi adamının hizmet akdi işverence kötü niyetli olarak feshedildiği tespit edilirse ödeyeceği tazminat tutarı kaç kat olarak belirlenir?

Üç kat.

Soru 31: Deniz İş Kanununda fesih hakkını kullanma öneli ne kadardır?

Deniz İş Kanunun 14 üncü maddesinde işveren, işveren vekili veya gemiadamına tanınan akdi feshetmek yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu öbür tarafın öğrendiği günden başlayarak (6) işgünü geçtikten ve herhalde fiilin vukuundan itibaren bir sene sonra kullanılamaz.

Soru 32: Deniz İş Kanununa göre kıdem tazminatının hesaplanması ne üzerinden yapılır?

Deniz İş Kanununa göre kıdem tazminatının hesaplanması son ücret üzerinden yapılmaktadır.

Soru 33: Ücret ödeme defteri nasıl olmalı ve nerede bulunmalıdır?

Noter onaylı olmalı ve her gemide bulunmalıdır.

Soru 34: Deniz İş Kanununda gemi adamlarına evlenmeleri halinde kaç gün izin verilir?

Üç gün.

Soru 35: Deniz İş Kanununa göre gemi adamının ana ve babalarının ölümünde kaç gün izin verilir?

İki gün.

Soru 36: Deniz İş Kanununa göre, gemi adamının ücretinden işveren tarafından ceza olarak yapılacak kesintiler en fazla ne kadar olmalıdır?

Bir ayda üç gündelikten fazla olamaz.

Soru 37: Deniz İş Kanunu hükümlerine göre işveren veya işveren vekili, gemi adamının isteği halinde avans vermek zorunda mıdır?

İşveren veya işveren vekilinin avans ödeme zorunluluğu vardır.

Soru 38: Deniz İş Kanunu uyarınca, işveren işe aldığı her gemi adamına en geç kaç gün içinde çalışma ve kimlik karnesi vermek zorundadır?

15 gün içinde.

Soru 39: Seyir halindeki gemilerde çalışan gemi adamının hizmet akdi ne zaman sona erer?

Hizmet akdi gemi seyir halindeyken sona ererse akit, geminin ilk limana varmasına ve güvenlik altına alınmasına kadar devam eder.

Soru 40: Süresi belirsiz hizmet akitleri, 854 sayılı kanunun 14. maddesi dışında, gemi adamının işe alınmasından itibaren kaç ay geçmedikçe bozulamaz?

Altı ay.

Soru 41: Deniz İş Kanununa göre, işi 2 yıl sürmüş olan gemi adamının hizmet akdi, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak kaç hafta sonra bozulmuş sayılır?

Altı hafta sonra.

Soru 42: Deniz İş Kanununa göre, işi 2 yıl sürmüş olan gemi adamının hizmet akdi, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak kaç hafta sonra bozulmuş sayılır?Deniz İş Kanununa göre, işi 3 yıldan uzun sürmüş gemi adamının hizmet akdi, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak kaç hafta sonra bozulmuş sayılır?

Sekiz hafta sonra.